فیلم 13 Minutes 2015

فیلم «13 Minutes» بیشتر از همه مرا به دو چیز یادآوری می‌کند: جملهٔ سایدشو باب «برای تلاش در شیمی هم نوبل می‌دهند؟» و جملهٔ دومینیک تورتو «فرقی نمی‌کند با یک اینچ ببری یا یک مایل، برد همان برد است» — و به همان ترتیب، باخت هم باخت است، چه با اختلاف ۱۳ دقیقه باشد چه ۱۳ ساعت. یکی از پوسترها ادعا می‌کند فیلم «بر اساس داستان...

فیلم «13 Minutes» بیشتر از همه مرا به دو چیز یادآوری می‌کند: جملهٔ سایدشو باب «برای تلاش در شیمی هم نوبل می‌دهند؟» و جملهٔ دومینیک تورتو «فرقی نمی‌کند با یک اینچ ببری یا یک مایل، برد همان برد است» — و به همان ترتیب، باخت هم باخت است، چه با اختلاف ۱۳ دقیقه باشد چه ۱۳ ساعت. یکی از پوسترها ادعا می‌کند فیلم «بر اساس داستان واقعی مردی است که چند دقیقه تا نزدیک‌بودن به کشتن آدولف هیتلر فاصله داشت.» کلمهٔ کلیدی اینجا «نزدیک بود» است — و همان‌طور که می‌دانیم، «نزدیک بودن» اغلب بی‌معنی است. فیلم زیرنویس آلمانی «Er hätte die Welt verändert» دارد، یا «او می‌توانست دنیا را تغییر دهد.» باید، می‌توانست، شاید — اما نکرد. من واقعاً جذب این وسواس نسبت به تلاش‌های تاریخی و داستانی برای ترور هیتلر را درک نمی‌کنم. مثل «ترمیناتور» است؛ فرقی نمی‌کند اسکای‌نت چند ربات را به گذشته بفرستد، جان کانر همیشه زنده می‌ماند — و هیتلر هم تا وقتی خودش را نکشت زنده ماند. (ای کاش فیلمی می‌ساختند که در آن هیتلری از یک خط زمانی آلترناتیو به این دنیا فرستاده شود تا نسخهٔ این دنیای هیتلر را حذف کند؛ شاید تنها هیتلر خوبِ کل کیهان مأمور نابود کردن نسخه‌های شرورِ او شده باشد، شبیه آن فیلمی که جت لی بازی کرده بود.) ویکی‌پدیا می‌گوید «حداقل ۴۲ توطئهٔ ترور هیتلر توسط تاریخ‌نگاران کشف شده است. با این حال، عدد واقعی را به‌دلیل موارد مستندنشده نمی‌توان دقیق تعیین کرد.» (می‌دانم تارانتینو هیتلر را کشته است، ولی «حرامزاده‌های بی‌آبرو» حساب نمی‌شود؛ نه به این خاطر که داستانِ فرضی است — که در واقع آن‌طور هم نیست — بلکه به این دلیل که به‌نظر احمقانه می‌رسد.) فیلم برای انتخاب موضوعی کم‌تر شناخته‌شده شایستهٔ قدری اعتبار است؛ مثلاً من اصلاً از وجود گئورگ الزِر خبر نداشتم، اما شاید دلیلش هم همین باشد — به‌هرحال، من هم از انبوه افرادی که «نزدیک بودند» تا اورست را صعود کنند بی‌اطلاعم. چه چیزی الزِر را نسبت به آن ۴۱ نفر دیگر متمایز می‌کند؟ اگر چیزی باشد، بر اساس آنچه در فیلم از او می‌فهمیم، او دست‌کم شخصیتی چندان محترمانه نیست: فرزندی نامشروع دارد که رها می‌کند؛ با زنی متأهل رابطه برقرار می‌کند، مرتکب زنا می‌شود و فرزند نامشروع دیگری به‌دنیا می‌آورد (بله، این اصطلاح درست است)؛ و در بمب‌گذاری نافرجامش علیه هیتلر هشت نفر بی‌گناه را می‌کشد — و جالب اینکه هیتلری که در فیلم می‌بینیم عجیباً آرام است؛ حتی وقتی دارد سخنرانی می‌کند — تنها زمانی که او را می‌بینیم — خبری از خطابه‌های آتشین همیشگی‌اش نیست؛ این عجیب‌تر است چون کارگردان فیلم اولیور هیرش‌بیگل است که در «Der Untergang» شاهد اجرای مشهور و خشن برونو گانز بودیم. در هیچ‌یک از این موارد الزِر ظاهراً احساس پشیمانی جدی نمی‌کند.